Mongolië. Wanneer je de naam van het land hoort denk je al snel aan Dzjengis Khan en het Mongoolse Rijk. Een rijk dat op haar hoogtepunt 22% van het totale landoppervlak van de aarde had veroverd. Inmiddels is Mongolië niet meer zo groot, maar alsnog is het een van de grootste landen ter wereld. Dat terwijl er maar 3.5 miljoen mensen wonen. Mensen denken daarentegen niet snel aan de Mongoolse Revolutie van 1921 en de communistische dictatuur die er daarna heerste. Inmiddels is het communisme er niet meer, maar de voormalig communistische partij is nog altijd met afstand de grootste. Maar voordat we het gaan hebben over de huidige stand van zaken, nemen we eerst een kijkje in de Mongoolse geschiedenis.

Van Mongoolse wereldheerschappij naar een Chinese provincie

Aan het begin van de twaalfde eeuw bestond de Mongoolse steppe vooral uit verschillende ongeorganiseerde koninkrijken. Deze verschillende koninkrijken vochten vaak onderlinge oorlogen. In deze tijd was Temüjin, later bekend als Dzjengis Khan<!--StartFragment -->Dzjengis Khan: De opperste leider die de baas is over alle Khan’s<!--EndFragment -->, slechts een soldaat uit een kleine adellijke familie. Door meerdere succesvolle veldtochten werd Temüjin uiteindelijk aangewezen als troonopvolger voor zijn KhanMongoolse titel voor koning. Als leider centraliseerdeCentraliseren: Het samentrekken van de macht zodat één leider alle macht heeft. hij de macht en ging hij daarna op pad om omringende koninkrijken te veroveren. Hij verenigde de Mongoolse stammen tot één rijk en kreeg in 1206 zijn bekende titel: Dzjengis Khan. Zijn goed georganiseerde leger zorgde ervoor dat hij al snel grote delen van Azië kon overnemen. Toen hij stierf in 1227 strekte zijn rijk al van de Oost-Chinese Zee tot aan de Kaspische Zee. In de jaren erna breidde zijn opvolgers het Mongoolse Rijk steeds verder en verder uit, totdat het in 1279 haar hoogtepunt had bereikt. Het rijk strekte van Zuid-China tot aan Hongarije en daarmee was ze het grootste aaneengesloten rijk in de geschiedenis.

Zo’n gigantisch rijk was onbestuurbaar. In 1294, na de dood van Koeblai Khan, ontstond er onrust. Door het gebrek aan een sterk leider ontstond er een periode van honderd jaar aan verschillende opstanden en burgeroorlogen. In 1368 was het Mongoolse Rijk dan definitief voorbij toen de Khan, die ondertussen ook keizer was van China, in China werd verjaagd door een staatsgreep. Honderden jaren aan instabiliteit en zwak leiderschap hielden Mongolië verdeeld. Totdat in 1691 de Qing-dynastieDe Qing-dynastie was de laatste keizerlijke familie van China. kwam aankloppen en Mongolië werd opgeslokt door China. Ze zouden een Chinese provincie blijven tot de uiteindelijke val van de Qing-dynastie in 1911.

De Volksrepubliek Mongolië

Na jaren aan onvrede brak in China brak in oktober 1911 de Xinhairevolutie uit. Door heel China werd er gevochten tegen de keizer, zo ook in Mongolië. Na het ontdekken van een Chinees plan om Mongolië om te volken riep Bogd Khan de onafhankelijkheid uit. Hij kroonde zichzelf tot Khan en kreeg militaire steun van de Russische tsaarDe tsaar was de Russische keizer, Nicolaas II. China erkende de onafhankelijkheid niet en in 1919 vielen ze Mongolië binnen. In buurland Rusland was intussen de Russische Revolutie in volle gang. Het Witte LegerHet Witte Leger was één van de twee grote machtsblokken tijdens de Russische Revolutie. Ze bestond uit kapitalisten, grote delen van het leger en voorstanders van de Russische tsaar en het Rode Leger vochten over controle over Rusland. In het Witte Leger diende generaal Roman von Ungern-Sternberg. Hij was een Russische monarchist en had veel interesse in de cultuur en geschiedenis van Mongolië. Hij beweerde een verre zoon van Dzjengis Khan te zijn en droomde ervan om het Mongoolse Rijk herstellen. Toen de Russische Revolutie uitbrak en hij hoorde dat Mongolië was overgenomen door China duurde het dan ook niet lang voordat hij China binnenviel om Mongolië te ‘bevrijden’. Het lukte hem om de Chinezen te verslaan en in 1921 werd Mongolië weer een onafhankelijk land.

De Russische Bolsjewieken waren bang voor generaal Ungern en besloten zich ook in Mongolië te mengen. Toen Bogd Khan in 1924 overleed, mogelijk door kanker of vermoord door Russische spionnen, duurde het dan ook niet lang of Mongolië werd een vazalstaatEen vazalstaat is een land dat afhankelijk is van een ander land. Vaak heeft dat andere land veel politieke invloed op het land. van de nieuwe Sovjet-Unie: de Volksrepubliek Mongolië met als nieuwe hoofdstad Ulaanbaatar (De Rode Held).

Ondanks dat ze een Russische vazalstaat was, was het Mongools communisme anders dan dat van de Sovjet-Unie. Het was een mix van communisme en nationalisme, wat zorgde voor verdeeldheid binnen de regerende partij, de Mongoolse Volkspartij (MVP). De partij bestempelde opstandige leden als klassenvijand om ze ongestraft te kunnen laten executeren. In hetzelfde jaar dat de Volksrepubliek werd opgericht hernoemde de MVP zich dan ook naar de Mongoolse Revolutionaire Volkspartij (MRVP).

De communistische tijd

De MRVP was een verlengstuk van Jozef Stalin, de leider van de Sovjet-Unie. Van 1937 tot 1939 werden er grootschalige zuiveringen in Mongolië georganiseerd door de Russische spionagedienst, de NKVD. Critici werden vermoord en het land werd een Stalinistische dictatuur. De Mongoolse cultuur werd beetje bij beetje uitgewist om het land beter onder controle te houden. Zo werd in de jaren ’40 het Mongoolse geschrift verboden en werd het Russische alfabet, het cyrillisch, verplicht. Zelfs vandaag de dag kunnen nog maar weinig Mongolen hun eigen alfabet gebruiken.

Toen de communistische leider Mao Zedong de macht overnam in buurland China kwam er snel twijfel over de onafhankelijkheid van Mongolië. Mao wilde het land inlijven, maar kon dat niet niet omdat het beschermd werd door de de Sovjet-Unie. Omdat het land tussen twee andere communistische staten in lag was het er tijdens de gehele Koude Oorlog redelijk stabiel en veilig, tenzij je een andere mening had dan de overheid.

In 1985 kwam Michail Gorbatsjov aan de macht in de Sovjet-Unie. Hij hervormde het land met zijn bekende ‘glasnost’Glasnost was de hervorming van de Sovjet leider Gorbatsjov waarmee de inwoners van de Sovjet-Unie de vrijheid kregen om hun mening te uiten en kritiek te hebben op het landsbestuur. en ‘perestrojka’ Perestrojka was de hervorming van de Sovjet leider Gorbatsjov waarmee sommige bedrijven op de vrije markt kwamen en niet langer in handen waren van de staat. Dit inspireerde de Mongoolse leider Jambyn Batmönkh om hetzelfde te doen. Kranten mochten kritiek op de overheid uitten en studenten begonnen door het hele land te protesteren voor politieke vrijheid. Dit leidde tot een volledig vreedzame revolutie in 1990. De MRVP schreef door de toenemende druk een nieuwe grondwet en legaliseerde oppositiepartijen. In januari 1992 kwam het definitieve einde van de Volksrepubliek Mongolië en werd het land een parlementaire democratie.

Waar zijn we nu?

Niet alleen het land werd flink hervormd, maar ook de MRVP. Na de Revolutie van 1990 verruilde MRVP het marxisme-leninisme voor democratisch socialisme. Na meerdere verloren verkiezingen besloot de partij zich in 2010 weer te hervormen. Ze gingen terug naar de oorspronkelijke naam, de Mongoolse Volkspartij (MVP) en besloten het democratisch socialisme in te ruilen voor de sociaaldemocratie. Sindsdien heeft de partij flinke verkiezingssuccessen geboekt. Ze wonnen de parlementaire verkiezingen van 2016, 2020 en 2024. Op dit moment hebben ze 68 van de 126 zetels. Sinds 2024 zit ook de Mongoolse Groene Partij in het parlement met vier zetels. Na een korte politieke crisis is er in 2025 een nieuwe coalitie gekomen die bestaat uit: de MVP, de Groenen en de Liberalen. Een progressieve linkse coalitie dus, iets wat uniek is in Centraal-Azië.

Hoewel het land dus een relatief progressieve linkse coalitie heeft blijft het wel slachtoffer van oude politici. Zij doen er alles aan om de stem van ouderen te winnen waardoor jongeren zich niet vertegenwoordigd voelen in de politiek. Toch laten de jongeren het er niet bij liggen. De val van de coalitie in 2025 was dankzij de jonge generatie. De premier nam de zorgen van jongerenorganisaties niet serieus waardoor zij 21 dagen achter elkaar protesteerden om het ontslag van de premier te eisen. En met succes! Dankzij de aanhoudende protesten kreeg premier Oyun-Erdene van de Democratische Partij (DP) op 3 juni een motie van wantrouwen aan zijn broek. Uit angst dat sommige parlementariërs van de DP voor de motie zouden stemmen besloot de partij zich vooraf al terug te trekken uit de coalitie. Toch haalde de motie een meerderheid en moest de premier vertrekken.

Het verhaal van de val van de coalitie is er een van hoop. Een land dat de geschiedenis lang werd bestuurd door absolute leiders. Nu een eiland van democratie omringd door een autoritaire zee. Een waar nu dankzij de jonge generatie links progressieve politiek de dienst uitmaakt.