Het is 29 oktober 2025, en Frans Timmermans stapt teleurgesteld het podium op. Na een verlies van 5 zetels geeft hij een korte speech, die hij afsluit met de aankondiging dat hij een stap terug doet als partijleider. ‘De nieuwe generatie’ mag het overnemen, volgens Timmermans. Alleen: waar is die nieuwe generatie? Want als partij hebben we maar een klein groepje establishmentEstablishment verwijst naar mensen die de macht hebben en waarbij ze hun best doen om die macht te behouden-kandidaten die het realistisch kan overnemen, en ondertussen verliezen we steeds meer jongeren aan het inspiratieloze centrum (D66) en extreemrechts (PVV & FvD).

Vallen en opstaan

Zoals we de laatste jaren gewend zijn, heeft links alweer de verkiezingen verloren. Het verlies van GroenLinks-PvdA, en links Nederland als geheel, dit jaar is namelijk niet iets nieuws. Laten we jullie even meenemen naar de verkiezingen van de afgelopen paar jaren.

2021. GroenLinks en PvdA doen nog los van elkaar mee, maar wij als GroenLinks voeren campagne met het idee van linkse eenheid. De geniale slogan om linkse samenwerking te promoten? ‘Meer Lilian & Lilianne & Sigrid & Jesse.’ Nogal verwacht verloren we flink dat jaar, want veel van onze oud-stemmers trokken naar D66, die wél een overtuigende sloganDe slogan onder Kaag was 'Nieuw leiderschap. had, en GroenLinks werd bijna gehalveerd.

Twee jaar later zijn er twee verkiezingen in één jaar. Dubbel kans om de grootste te worden, deze keer in samenwerking met de PvdA. Eerst tijdens de Provinciale Statenverkiezingen – waar we stiekem een best inhoudelijke campagneKan gewoon was een campagne waar werd gefocust op een aantal brede inhoudelijke punten die wij wilden bereiken, zoals betaalbaar wonen. hadden – weten we… samen precies even groot te blijven, en gaat de BBB ons voorbij. Blijkbaar sloeg onze gezamenlijke campagne toch niet aan. Later dat jaar besluiten we als GL-PvdA deze Provinciale Statencampagne bijna identiek te kopiërenSamen kan het was een campagne waarin dezelfde ideeën als de vorige verkiezingen werden gebruikt, maar dan met een minder sterke en minder opvallende huisstijl, alleen dan zonder onze herkenbare groene huisstijl, en we laten Frans Timmermans uit Brussel overvliegen. Het resultaat? We groeien door de mensen die ons twee jaar geleden voor D66 verlieten weer terug te winnen, maar de PVV gaat ons keihard voorbij.

Goed. Gelukkig is er nog Europa. In 2024 weet GL-PvdA de grootste Nederlandse partij bij de Europees Parlementsverkiezing te worden, alleen verliezen we wel een zetel ten opzichte van 2019.

En toen viel het kabinet in 2025. Tijdens twee jaar aan rechtse stilstand hadden we de oppositie in onze schoot geworpen gekregen, dus nu hadden we alle kans om onszelf als oppositieleider te bewijzen en eindelijk te winnen! Maar het resultaat weten we al: GL-PvdA verloor 5 zetels en D66 werd de grote winnaar (hm, waar zouden onze kiezers die we twee jaar eerder terugwonnen naartoe zijn gegaan?). Hoe hebben we als oppositieleider onze kansen zo erg verspeeld?

We vallen opnieuw

Om te beginnen, net als de voorgaande jaren was onze campagne niet heel overtuigend. Er kwam een nieuwe slogan, ‘Samen Vooruit,’ en we gingen ons presenteren als dé partij die de wooncrisis ging oplossen. Dit laatste is logisch, aangezien wonen op dat moment voor heel Nederland het belangrijkste thema was. Maar, de slogan die we bij het thema wonen hebben bedacht? ‘Bouwen zit in ons DNA.’ In plaats van uit te leggen hoe ons uitgebreide woonplan Nederland zou helpen lieten we alleen maar deze nietszeggende slogan als oneliner horen, terwijl D66 aandacht wist te trekken met, hoe onnozel het ook klinkt en is, ‘10 nieuwe steden.’ Buiten het thema wonen hadden we in ons verkiezingsprogramma trouwens nog veel meer plannen waar makkelijk mooie slogans van konden worden gemaakt, maar dit is niet gedaan. Het voorbeeld van ‘Bouwen zit in ons DNA’ laat zien dat we onze plannen véél te weinig hebben laten zien en ze niet goed genoeg hebben gepresenteerd.

Als je naar de posters kijkt zie je dit meteen terug. Onze belangrijkste poster dit jaar was de ‘Samen Vooruit’ poster, waarin we een lichtgele huisstijl gebruikten, en in dezelfde stijl waren er nog een paar inhoudelijkere posters die amper zijn verspreid. Waarom niet groen en rood, de kleuren van onze partijen? We hadden een achtergrond met allemaal foto’s van gewone mensen, de ‘sociale meerderheid’, nog zo’n betekenisloze slogan. We hadden met deze mensen de campagne moeten vormgeven: video’s over het dagelijks leven van deze mensen en waarom onze ideeën hen helpen. Daarover zo meteen meer. Maar in plaats daarvan focusten we op drie lege slogans en hoopten we op het oncharismatische leiderschap van Timmermans. Maar in deze verkiezing waarin het alleen maar draaide om ‘leiderschap’, won de meest charismatische leider, Jetten.

Helaas is het dus logisch dat we alleen maar verliezen. Niet alleen maar zetels, maar ook groepen mensen die jarenlang de trouwe linkse achterban waren: traditionele ‘arbeiders’ stemmen niet meer op ons, mensen uit de regio stemmen niet meer op ons waardoor GL-PvdA in rap tempo een partij wordt die alleen scoort in de grote steden en bij scholierenverkiezingen, onze toekomstige stemmers, worden we ook elk jaar steeds kleiner. Intussen hebben we geen verhalen om te vertellen, partijprominenten die niet representatief zijn voor onze doelgroep en lege slogans waarmee we deze doelgroep niet weten te bereiken.

Een week nadat links in Nederland hun slechtste resultaat ooit heeft behaald, haalde links in New York hun beste resultaat ooit: de uitgesproken linkse Zohran Mamdani werd gekozen tot burgemeester van de wereldstad. De hele wereld praat over zijn succes, en in Nederland stellen steeds meer linkse mensen de vraag: Waar is onze Mamdani?

Dat is niet de vraag die we moeten stellen. Tuurlijk, een charismatische leider is nodig, maar dat is niet alles. GroenLinks-PvdA en ook andere partijen maken te vaak de fout om alleen maar te focussen op het binnenhalen van de beste leider. Sigrid Kaag in 2021 en Frans Timmermans in 2023 zijn voorbeelden van campagnes waarin alles draaide om een nieuwe leider, maar beide leiders hebben intussen de landelijke politiek verlaten waardoor de partijen als lege hulzen achter bleven. Naast leiderschap is het vooral de inhoud en de presentatie van die inhoud wat telt. Mensen moeten niet achter een politicus staan, maar een politicus moet achter óns staan!

Mamdani won vooral op de inhoud. Hij ontmoette de mensen op straat, luisterde naar hun problemen en zei ‘dit is jouw probleem, zo gaan we het oplossen, en zo wordt jouw leven beter door ons.’ Concreet, begrijpbaar, en dichtbij de mens. Letterlijk het tegenovergestelde van wat wij deze verkiezingen hebben gedaan. Voormalig Trump-stemmers zagen in dat er politici zijn die hun problemen oprecht willen oplossen zonder een zondebok aan te wijzen, en jongeren gingen nog nooit in zulke grote getale naar de stembussen. Waar zijn onze Wilders-overlopers, en waarom laten de jongeren ons links liggen?

Waarom verandert er niks?

Laten we even teruggaan naar die verkiezingen van 2021, toen GroenLinks halveerde. In dit hele artikel spreken we van ‘wij als partij’ en ‘onze campagne’ – maar wij als leden hebben eigenlijk niets te zeggen. Sinds die mislukte campagne van 2021 is er binnen de partijtop van GroenLinks niks veranderd. Een groot deel van het huidige partijbestuur en campagneteam zit er al sinds 2019 en sindsdien draait elke campagne om het idee van ‘verbindend links’ en vergeten we de inhoud. Ondanks alle tegenvallende resultaten verandert het partijbestuur niet van koers, wat aantoont dat ze niet serieus reflecteren op wat er fout gaat.

Ze hebben de partij zo ingericht dat kritisch geluid de kop in wordt gedrukt: in de aanloop naar congressen worden zo veel mogelijk stemmingen gedaan via een online tool met een duidelijke bias, meningen die tegen het partijbestuur in gaan worden namelijk minder zichtbaar gemaakt, om échte discussie te voorkomen. Hiernaast worden op congressen zelf kritische moties tegengehouden. Een recent voorbeeld hiervan is een kritische motie over de NAVO-norm, die ondanks dat het een plotseling en actueel thema was werd geweigerd als actuele motie. Als de moties wel worden besproken op het congres, worden partijprominenten expres ingezet om in te spreken tegen deze moties. Achter de schermen worden inspraakavonden georganiseerd waarvan de uitkomsten nergens te lezen zijn. Ook hebben we leden gesproken die hun afwijkende mening willen uiten en dan achter de schermen al aangesproken worden om dat niet publiekelijk te doen. Intussen blijft GroenLinks-PvdA vastzitten in de obsessie met ‘leiderschap’ en inhoudsloze campagnes, terwijl we steeds meer kiezers verliezen. Het is dan ook niet zo gek dat een bestuur dat kritisch geluid tegenhoudt geen idee heeft van welke frisse ideeën er mogelijk zijn.

Frans Timmermans zei dat het tijd is voor de ‘nieuwe generatie,’ maar sinds hij dit heeft gezegd zien we hier nog niets van terug binnen de partij zelf. Een nieuw geluid is echt broodnodig. Terwijl we een nieuwe partij opbouwen verliezen we letterlijk de fundamenten waar onze bewegingen ooit op gebaseerd waren: goede interne discussies, ledendemocratie en een echt links verhaal. Dus, als we als GroenLinks-PvdA nog een succesvolle toekomst willen hebben, moeten we een verhaal durven te vertellen dat overtuigend is, maar al jarenlang gebeurt dit niet. Het partijbestuur heeft ons keer op keer laten falen en staat niet open voor vernieuwing. Een nieuwe generatie is nodig binnen de hele partij, en laten we beginnen bij de groep die het jarenlang voor ons heeft verpest: het partijbestuur.