Begin november waren de verkiezingen voor het burgemeesterschap van New York City, de financiële hoofdstad van de wereld. Historisch gezien is dit een baan waar veel ogen op gericht zijn. Naast de belangrijke taak als leider van bijna 9 miljoen mensen zijn, is het ook een springplank gebleken voor nationale invloed. Na een bizarre race, waarin niet alleen de Republikeinen, maar ook de Democratische Partij kozen voor een conservatieve oude man, is deze uiteindelijk toch gewonnen door de socialist Zohran Mamdani. Vorig jaar was hij compleet onbekend, nu is hij de burgemeester van de machtigste stad van het machtigste land in de wereld. Daarmee is hij ook de eerste socialistische leider van New York. Wie is Zohran Mamdani? Waar komt zijn immense populariteit vandaan? En kan links in Europa hier iets van leren?

Zohran

Zohran Mamdani is niet geboren in de Verenigde Staten. Hij is van Ugandese en Indiase afkomst en is pas op zijn zevende naar New York City verhuisd. Zijn sterke ideologie komt van zijn ouders. Zijn vader is een academicus in onder andere Afrikaanse studies en zijn moeder is een filmmaker, waarin ze vaak controversiële sociale thema’s belicht. Dit is terug te zien in zijn vroege interesse in de politiek. Op de middelbare school deed hij mee aan de schoolverkiezingen met als speerpunten gelijke rechten en anti-oorlog beleid. Hij is nog een jaar teruggegaan naar Uganda en is zelfs een korte rap carrière begonnen. Ook in dat avontuur bleef hij zijn politieke standpunten uitdragen. Hij schreef rapteksten in veel verschillende talen zoals Nubi, Luganda, Swahili en Engels. Zijn nummers gingen vooral over thema’s als corruptie, zijn eigen ervaring als immigrant en de invloed van kolonialisme.

Na een paar jaar besloot hij dat hij niet alleen vanaf de zijlijn invloed wilde uitoefenen, maar ook de politiek in wilde gaan. Daarom stelde hij zich verkiesbaar voor het lagerhuis van de staat New York, namens de Democratic Socialists of America. In vergelijking met de twee grote partijen die normaal gesproken bijna alle zetels verdelen, is dat een relatief kleine politieke beweging Als volksvertegenwoordiger zette hij zich vooral in voor mensen die dat het hardst nodig hebben. Niet als een standaard politicus die zijn tijd vooral besteedt aan lobbyen en vergaderen, maar door met zijn voeten in de modder te staan en samen met de gewone man de strijd aan te gaan. Zo deed hij samen met gedupeerde taxichauffeurs mee aan een hongerstaking, kamperend voor het stadhuis zonder iets te eten of drinken behalve water en gatorade sportdrank. Deze chauffeurs waren in reusachtige schulden gedrukt door slecht beleid en roofzuchtige leningverstrekkers. De actie had effect. Na 15 dagen gaf de grootste schuldeiser toe. De maximale schulden mochten hierna nog maar $170.000 bedragen. Een enorme stap vooruit van een torenhoge gemiddelde schuld van $600.000.

Waar komt deze linkse populariteit opeens vandaan?

Deze opkomst van socialisme is niet op zomaar een plek gebeurd. Amerika is natuurlijk een land waarin het kapitalisme tot in de extremen is en wordt gepusht. Het heeft tot veel succes geleid, maar ook tot veel problemen. In deze tijden van groeiende problemen staat er historisch gezien altijd een sterke socialistische beweging op. Tijdens de grote depressie kwamen twee socialisten op die groeiden tot grote populariteit. Dit waren Eugene Debs en Huey Long. Eugene Debs is uiteindelijk zijn populariteit verloren omdat hij door zijn anti-Eerste Wereldoorlog standpunten in de gevangenis belandde, waardoor hij uit het publieke oog viel. Huey Long is deze verloren omdat hij zoals veel progressieve figuren in Amerika dood is geschoten. Ik zal niet ingaan op wie zij precies waren, met name Huey Long is een erg controversieel figuur, maar het is vooral belangrijk om te begrijpen dat er in Amerika in dit soort tijden altijd aangrijpingspunten zijn geweest voor radicaal socialistisch beleid. Maar ook dat hun inzet niet voor niets was. Hun groei was uiteindelijk de basis voor de New Deal van Franklin Delano Roosevelt. Één van de meest impactvolle hervormingsprogramma’s in Amerikaanse geschiedenis. Deze deal was een ideologische breuk met het oude systeem. Arbeiders kregen eindelijk rechten zoals een minimumloon, een standaard werkweek van 40 uur en er kwamen regels tegen kinderarbeid.

Het is ook niet zo’n schok dat socialistische standpunten in een extreem kapitalistisch land aanslaan. Zeker als je ziet dat Trump veel van deze socialistische standpunten heeft gebruikt om stemmen te winnen in lage inkomens groepen. Ze beloven beiden een betere toekomst met meer geld in de handen van normale mensen. Het verschil tussen links en rechts ligt dan ook een stuk genuanceerder. Veel mensen, en met name de arbeidersklasse, geven niet zoveel om politieke kleur. Zij geven om bestaanszekerheid. De persoon die op dit onderwerp het meeste vertrouwen kan wekken krijgt hun stem. Zohran heeft dit vertrouwen kunnen winnen. Hij heeft dit niet gedaan door het veilig te spelen, maar door te beloven dat hij iedereen in zijn beleid mee zal nemen. Hij heeft bruggen gebouwd. Veel Trump stemmers hebben op Zohran gestemd omdat hij heeft laten zien dat hij ook voor hen zal vechten. Ook deze mensen zijn dus te overtuigen om op een linkse partij te stemmen, als je maar laat zien dat je ook hen accepteert.

Hoe kunnen we hiervan leren

Vooral zijn manier van campagne voeren was uniek. Zohran heeft de focus gelegd op bestaanszekerheid, maar zonder ooit in te leveren op individuele rechten. Ook op dit vlak houdt hij zich maximaal vast aan inclusiviteit en gelijkheid. Hij verlegt de focus alleen steeds terug naar de betere toekomst met meer geld in de portemonnee voor het hele volk. Hij is creatief geweest in zijn campagne door te praten als een normaal mens, met compassie, met emoties en door dit steeds weer te laten zien in positieve en interessante campagnespotjes.

Hierin is hij optimistisch, gefocust op bestaanszekerheid en bereid het conflict aan te gaan met de gevestigde orde. Wat hem vooral bijzonder maakt is dat hij niet bang is om zijn meest radicale standpunten op de voorgrond te zetten. Hier is echter wel durf voor nodig. Wat wij in Nederland doen door steeds hetzelfde verhaal in een ander jasje te vertellen werkt duidelijk niet als je een meerderheid wilt creëren. Wat wij van Zohran Mamdani kunnen leren is dat radicale standpunten aanslaan zolang je dit doet op een optimistische en krachtige manier. Niet door de hele tijd te wijzen naar de immoraliteit van de andere kant.

Het doel van mensen als Trump en Wilders is juist om een kloof te maken tussen hun stemmers en de rest van het volk. Door constant de groeiende problemen te benoemen, zoals onze leiders doen, wordt deze kloof alleen groter. Er is meer racisme, meer transfobie, meer haat in de maatschappij dan er in lange tijd is geweest, alleen door dit te benoemen maak je deze groep alleen maar meer onzeker en daarmee maak je de kloof groter. Het is niet hun schuld dat zij zich machteloos voelen. Het is wel de schuld van links dat wij te weinig op verbinding en optimisme hebben gefocust.