Wat doen de Provinciale Staten? (verkiezingen 2023)

Op 15 maart vinden de Provinciale Statenverkiezingen plaats. Maar waar stem je nu eigenlijk op? En op welke manier heeft jouw stem invloed op het beleid?

Nederlandse bestuursstructuur

In Nederland deelt de Rijksoverheid haar macht met andere besturen: de provincies en de gemeenten. We noemen Nederland daarom een gedecentraliseerde eenheidsstaat, wat wil zeggen dat er op verschillende niveaus beslissingen worden genomen. De verschillende bestuurslagen hebben elk hun eigen taken, maar zijn in het uitvoeren van beleid ook van elkaar afhankelijk. Dat we in Nederland meerdere niveaus van bestuur kennen, heeft als voordeel dat het bestuur dichter bij de samenleving staat. Burgers kunnen lokale bestuurders makkelijker aanspreken, waardoor bestuurders op hun beurt beter weten wat er in de omgeving speelt.

Taken en verantwoordelijkheden

De provincie kent meerdere belangrijke verantwoordelijkheden, waaronder ruimtelijke ordening. Hierbij moet het provinciebestuur antwoord geven op vragen als: ‘Mag er in deze provincie buiten de bebouwde kom worden gebouwd?’ en ‘Mag deze stad uitbreiden of niet?’. Ook maakt het bestuur van de provincie beleid over vervoer, cultuur en economie in de regio. Een taak die we als groene organisatie natuurlijk erg belangrijk vinden is het beheren van de natuur en het milieu binnen de provincie. Onder het takenpakket van de provincie valt ook het houden van toezicht op gemeenten en waterschappen.

Om een goed beeld te krijgen van de thema’s waar het bestuur van jouw provincie zich mee bezighoudt, is het zinvol om een stemwijzer in te vullen. Hier worden belangrijke dilemma’s op een rij gezet, en kun je lezen hoe de verschillende partijen over deze onderwerpen denken.

Waar stem ik op?

Tijdens de Provinciale Statenverkiezingen kun je stemmen op een kandidaat Statenlid. Statenleden zijn verbonden aan politieke partijen. Veel partijen die we kennen uit de landelijke politiek, waaronder GroenLinks, zien we terug in de provincie. Daarom worden de Provinciale Statenverkiezingen door de landelijke politiek vaak als een soort tussenstand gezien. Hoe staan de partijen er, twee jaar na de landelijke verkiezingen, voor?

Statenleden zijn lid van de Provinciale Staten. Je kunt de Provinciale Staten zien als de Tweede Kamer van de provincie; de Provinciale Staten keuren beleidsplannen goed of af, en controleren of deze plannen goed worden uitgevoerd. Beleid uitvoeren, dat doen de gedeputeerden en hun ambtenaren. Gedeputeerden zijn een soort ministers en worden door de Provinciale Staten verkozen. De gedeputeerden vormen samen met de commissaris van de Koning ‘het College van Gedeputeerde Staten’. De commissaris van de Koning is het gezicht van de provincie. Deze persoon is zowel voorzitter van de Provinciale Staten als van het College van Gedeputeerde Staten. Bovendien vertegenwoordigd de commissaris van de Koning binnen de provincie de landelijke regering. De commissaris van de Koning wordt dan ook door de regering benoemd, voor een periode van zes jaar.

Bij de Provinciale Statenverkiezingen heeft jouw stem niet alleen invloed op het bestuur van de provincie. Met een omweg bepaal je met jouw stem namelijk ook wie lid worden van de Eerste Kamer. Statenleden stemmen ongeveer twee maanden na de Provinciale Statenverkiezingen op kandidaat Eerste Kamerleden. De Eerste Kamer beoordeelt wetten en heeft de mogelijkheid deze goed of af te keuren. Daarnaast controleert de Eerste Kamer de regering.

Nu je weet waar je op kunt gaan stemmen, is het nog tijd om uit te zoeken naar wie jouw stem uit zal gaan. Bekijk hiervoor ons stemadvies per provincie.